سمینار نیم روزه ی میراث جهانی هخامنشیان با حضور دکتر سید علی اکبر صفوی، قائم مقام رئیس و معاون برنامه ریزی و توسعهی دانشگاه شیراز؛ دکتر قاسم حبیب آگهی، معاون پژوهشی دانشگاه و جمعی از اساتید و دانشجویان این دانشگاه، در تالار دکتر مصطفوی برگزار شد.
در ابتدا، قائم مقام رئیس دانشگاه شیراز ضمن عرض خیر مقدم به میهمانان خارجی و حاضران در سمینار گفت: گاهی اوقات سکوت و آرام بودن دانشگاه شیراز یا دانشگاهیان شیراز، این توهم را ایجاد می کند که در دانشگاه خبری نیست و کاری غیر از تدریس دروس وجود ندارد. امّا این انتقاد وارد هم هست که دانشگاه باید حضور بیشتر و فعال تری داشته باشد.
دکتر سید علی اکبر صفوی افزود: یکی از بخش هایی که زحمات زیادی در دانشگاه می کشد و در تاریخ و کشور ما نقش آفرینی داشته و خواهد داشت، بخش تاریخ است و سکوت این دوستان به معنای کمتر در صحنه بودن آن ها نیست.
وی خاطرنشان کرد: ما با همکاری معاونت پژوهشی دانشگاه و بخش تاریخ و با توجه به مباحث تاریخی و گردشگری که در استان مطرح هست و روز به روز هم افزایش می یابد، لزوم برگزاری چنین سلسله برنامه های تاریخی با همکاری سایر دوستان و در مباحث مختلف مطرح نمودیم و شروع این مباحث با موضوع امروز که میراث هخامنشیان است آغاز شد.
دکتر احمد فضلی نژاد، رئیس بخش تاریخ هم به جایگاه پارسیان در اندیشه
ی تاریخی اروپا پرداخت و گفت: میراث باستانی ایران نتیجه ی تلاش تمدن ساز زنان و مردانی است که طی سفری چند هزار ساله، انبوهی از داشته ها و پنداشت های خود را برای آیندگان بر جای نهادند. از جمله اقوام متعدد این سرزمین، پارس ها هستند که توانستند پهناورترین امپراتوری جهان را برپا سازند و موزائیکی از فرهنگ ها و هنرهای تمدن های همجوار را خلق نمایند. آنچه از میراث پارسیان بر جای مانده است، خود گویای جایگاه تمدنی آن هاست. امّا جایگاه آن ها از منظر تاریخ نگاری اروپاییان، از یونان باستان تا دوران جدید چگونه بوده است؟
این استاد دانشگاه شیراز افزود: به طور کلی دو گرایش مهم در اندیشه ی یونانی نسبت به پارسیان بازتاب یافت که متأثر از روند تحولات سیاسی و فرهنگی و شکل گیری دو تمدن ایرانی و یونانی در جهان باستان بود: گرایش اوّل، در سپهر فلسفی جهان، یونانی پرورش یافت که تحسین کننده ی فرهنگ و شیوه ی فرمانروایی ایرانیان و حتی متأثر از آن بود. سقراط، افلاطون و گزنفون، نمایندگان برجسته ی این گرایشند.
دکتر فضلی نژاد اظهار داشت: افلاطون به نقل از سقراط، از نژاد والای ایرانیان و فرمانروایان آن سخن می گوید. سقراط از عظمت و فضیلت حاکمان ایرانی یاد کرده و چگونگی تربیت شاهزادگان ایرانی را توصیف می نماید. افلاطون، پادشاهی کوروش و داریوش را الگوی فرمانروایی نیک اندیش برای مردم دانسته و به شکوهمندی ایران در دوران فرمانروایی آن ها اذعان می کند. گزنفون از آداب و تربیت ایرانیان به نیکی یاد می کند و کوروش را دارای فطرت نیک می داند.
رئیس بخش تاریخ خاطرنشان کرد: گرایش دوم در حوزه ی تاریخ نگاری یونانی و متأثر از تحولات سیاسی معاصر بود و ایرانیان را سرور بربرها و مظهر استبداد شرقی تلقی می کرد. جنگ های میان ایرانیان و یونانیان تأثیر تعیین کننده بر روند تقابل شرق و غرب در ذهن تاریخی یونانیان گذاشت. هرودوت نمونه ی کامل بازتاب دو پارگی شرق و غرب، ایران و یونان در ذهن تاریخی یونانی هاست.
وی در پایان اضافه کرد: تبادلات و روابط گسترده ی میان فرهنگی در جهان کنونی می تواند فرصتی برای ملّت های باستانی فراهم سازد تا در بازار فرهنگی جهان افزون بر عرضه ی داشته های تاریخی و تمدنی خود، به تولید ثروت و افزایش قدرت و امنیت ملّی بپردازند.
دکتر مصطفی ندیم، مدیر مرکز موزه ها، باغ ها و فضای سبز دانشگاه شیراز و عضو هیأت علمی بخش تاریخ نیز در
خصوص کوروش و اخلاق در جنگ سخنانی ایراد کرد.
وی گفت: در تقسیم بندی تاریخ بشری، ابزار مهم است و زمانی که وارد عصر آهن می شویم، تمدن بشری دچار تحولات بسیاری می گردد و کشورگشایی ها برای نخستین بار شکل می گیرد. ریشه ی شکل گیری عصر امپراتوری ها در تحولی هست که در ابزار به وجود می آید. عصر امپراتوری در واقع عصر جنگ هاست. لازمه ی یک امپراتوری و حیات آن به جنگ وابسته است.
دکتر ندیم افزود: وقتی از تمدن آشوریان نام برده می شود، مشاهده می کنیم که با بی رحمی با مردم رفتار می شده است. آشوریان رفتار بسیار بدی با ملل مغلوب داشتند و همراه با خونریزی و کشتار، ویرانی ها و خرابی ها بوده است؛ امّا در مقابل، از تمدن ایران و ایرانی و از کوروش با عنوان حاکمیت ایران و حاکمیتی جدید یاد می کند که الگوی اخلاق در جنگ بود. در جنگ هایی که بین کوروش و دیگر تمدن ها بوده، یک اتفاق جدید می افتد و رفتار غالبان با مغلوبان بر اساس کشتار و خونریزی وحشیانه و بی رحمانه نیست؛ بلکه به عبارتی یک سیاست بزرگ و بر اساس تسامح مذهبی است. از کوروش به عنوان کسی یاد می شود که در جنگ ها اخلاق را رعایت می کرده. روایات می گوید: کوروش با سیاست های مذهبی که به کار می گیرد، از جنگ های متعدد جلوگیری می کند. گزنفون از حکومت کوروش با عنوان یکی از بهترین حکومت ها یاد می کند.
این استاد دانشگاه شیراز خاطرنشان کرد: کوروش یک حاکم خوب و یک سیاستمدار بزرگ بوده؛ امّا یک انسان کامل هم نبوده است. با همه ی معایب و محاسن، در کل یک حاکم خوب بوده است و افراط و تفریط در اینکه از او چهره ی فوق انسانی ساختن یا نسبت دادن به گروه های منفور جهانی اشتباه است. در واقع می توان گفت یکی از میراث های بزرگ به جا مانده از هخامنشیان، همان اخلاق در جنگ هاست.
دکتر عسکری، رئیس دانشگاه هنر و عضو هیأت علمی بخش تاریخ هم در این سمینار در خصوص پژوهش های باستان شناسی مشترک و دستاوردهای علمی از منابع هخامنشی که با همکاری بین دانشگاه شیراز و دانشگاه بولونیای ایتالیا و سازمان میراث فرهنگی فارس انجام شده سخن گفت و خاطرنشان کرد: از روش های نوین علوم انسانی و علمی برای شناخت مسائل هخامنشی در این کاوش ها استفاده شده است.
وی افزود: از هزاره ی سوم قبل از میلاد جنوب غرب ایران اهمیت بسیاری داشته و دولت ها ی منطقه ای بسیاری در ایران شکل گرفته است که محصول همه ی آن ها هخامنشیان می باشد و قلب این امپراتوری پارسه و پاسارگاد است. تمدن هخامنشی شامل منشأ فرهنگی و آثار فرهنگی است که بخشی از آثار فرهنگی هخامنشیان در ایران و بخش زیادی از آن در کشورهای دیگر می باشد؛ امّا منشأ فرهنگی آن بسیار حائز اهمیت است که در ایران و در پاسارگاد و پارسه روی می دهد.
این استاد دانشگاه شیراز اضافه کرد: میراث به جا مانده از هخامنشیان یک میراث شاهکار می باشد که در نظام معماری آن نهفته است.
در ادامه، پروفسور فرانچسکو کالیری، استاد باستان شناسی دانشگاه بولونیای ایتالیا، یافته های معماری از کوروش تا داریوش در پاسارگاد را مورد بررسی قرار داد.
وی گفت: هیأت باستان شناسی مشترک ایران و ایتالیا، دانشگاه شیراز و بولونیا که از سال 2008 تاکنون در منطقه ی پارسه فعالیت باستان شناسی انجام می دهند، در حقیقت، فعالیت خود را از سال 2005 در منطقه ی پاسارگاد و دقیقاً در دره ی تنگ بلاغی آغاز کردند.
پروفسور کالیری افزود: فعالیت های باستان شناسی بعدی نیز در بناهای هخامنشی تل تخت پاسارگاد انجام گرفته است که این بنا در زمان کوروش هخامنشی به عنوان مکان انجام مراسم تشریفاتی استفاده می شد و سپس توسط داریوش به دژی محکم تبدیل گردید. گروه باستان شناسی ایران و ایتالیا یک کاوش مقدماتی در تل تخت انجام دادند که منجر به شناسایی 9 مرحله ی سکونت شد.
این استاد باستان شناسی دانشگاه بولونیای ایتالیا در ادامه به تفسیر منابع تاریخی (مقبره و زندان) و همچنین نوع کار با سنگ و نمادنگاری (کاخ ها)؛ مقبره ی کوروش؛ زندان سلیمان؛ کاخ های پردیس (باغ سلطنتی) و دروازه های کاخ پاسارگاد پرداخت.
دکتر جولیان کوینی، سرپرست بخش ایران شناسی موزه ی لوور پاریس هم به بررسی میراث تمدنی هخامنشیان و 150 سال تحقیقات باستانی کاخ داریوش در شوش پرداخت.
وی گفت: شوش به عنوان یکی از پایه های پادشاهی هخامنشی محسوب می شود. یکی از چندین مجموعه ی با شکوه معماری مانند پاسارگاد و تخت جمشید بنایی که به عنوان مرکز حکومتی منطقه ساخته شد، جایی برای سکونت پادشاه و خاندان سلطنتی و محلی برای جشن گرفتن و به رخ کشیدن قدرت امپراتوری سلسله ی هخامنشی بود.
دکتر کوینی افزود: شوش نخستین بار بین سال های 1852 تا 1853میلادی در مکان واقعی خود شناسایی شد و حفاری
های انجام گرفته در تپه ای که از آن پس به تپه ی آپادانا معروف گردید، بقایای کاخ عظیم هخامنشی را آشکار ساخت که به آثار به جای مانده از تخت جمشید شباهت دارد.
سرپرست بخش ایران شناسی موزه ی لوور پاریس اظهار داشت: انتخاب شوش احتمالاً به خاطر موقعیت استراتژیکی مناسب آن در قلب قلمرو پادشاهی بوده است. افزون بر این، شوش، یک سمبل سیاسی مهم هم به شمار می آمده است.
وی اضافه کرد: چنین به نظر می آید که کاخ هخامنشی شوش به عنوان یک سایت باستان شناسی عظیم تا شناسایی کامل فاصله ی بسیاری دارد و سؤالات بی شماری در مورد آن هنوز بی پاسخ مانده است. در پایان این سمینار، از سوی معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز هدایایی به رسم یادبود به پروفسور کالیری و دکتر کوینی اهدا شد.
عکس های بیشتر مرتبط با این خبر در آرشیو الکترونیکی روابط عمومی دانشگاه شیراز موجود است.
http://gallery.shirazu.ac.ir
